1وقتی با حاكم سر سفره مینشينی، بخاطر بسپار با چه كسی روبرو هستی.
2اگر آدم پرخوری هستی، كارد بر گلويت بگذار
3و شيفتۀ غذاهای لذيذ او نشو، زيرا ممكن است فريبی در كار باشد.
4عاقل باش و برای به چنگ آوردن ثروت، خودت را خسته نكن،
5زيرا ثروت ناپايدار است و مانند عقاب میپرد و ناپديد میشود.
6از سفرۀ آدم خسيس غذا نخور و برای غذاهای لذيذ او حريص نباش،
7چون او حساب هر چه را كه بخوری در فكرش نگه میدارد. او تعارف میكند ومیگويد: «بخور و بنوش»، اما اين را از ته دل نمیگويد.
8لقمهای را كه خوردهای استفراغ خواهی كرد و تشكرات تو بر باد خواهد رفت.
9آدم احمق را نصيحت نكن، چون او سخنان حكيمانه تو را خوار خواهد شمرد.
10سرحد ملک خود را كه از قديم تعيين شده، تغيير نده و زمين يتيمان را غصب نكن،
11زيرا «حامی» ايشان قدرتمند است و به داد آنها خواهد رسيد.
12وقتی ديگران تو را تأديب میكنند، با تمام دل آن را بپذير و به سخنان آموزندهشان گوش فرا ده.
13از تأديب كردن فرزند خويش كوتاهی نكن. چوب تنبيه او را نخواهد كشت، بلكه جان او را از هلاكت نجات خواهد داد.
14
15پسرم، اگر حكمت در دل تو باشد، دل من شاد خواهد شد
16و هنگامی كه دهانت به راستی سخن بگويد، وجود من به وجد خواهد آمد.
17به بدكاران حسادت نورز، بلكه اشتياق تو اطاعت از خداوند باشد؛
18زيرا در اينصورت آيندۀ خوبی خواهی داشت و اميد تو بر باد نخواهد رفت.
19ای پسرم، عاقل باش و به سخنانم گوش فرا ده. در راه راست گام بردار
20و با آدمهای ميگسار و شكمپرست معاشرت نكن،
21زيرا كسانی كه كارشان فقط خوردن و خوابيدن است، فقير و محتاج خواهند شد.
22نصيحت پدرت را كه تو را به وجود آورده گوش بگير و مادر پيرت را خوار مشمار.
23در پی حقيقت باش و حكمت و ادب و فهم را كسب كن و به هيچ قيمت آنها را از دست نده.
24فرزندی درستكار و دانا باش تا مايۀ شادی و خشنودی پدر و مادرت شوی.
25
26ای پسرم، به من گوش بده و از زندگی من سرمشق بگير.
27بدان كه زن بدكاره دام خطرناكی است.
28او مانند راهزن در كمين قربانيان خود مینشيند و باعث میشود مردان زيادی خيانتكار شوند.
29مصيبت و بدبختی گريبانگير چه كسی میشود؟ آن كيست كه دايم نزاع به پا میكند و مینالد، بیجهت زخمی میشود و چشمانش تار میگردد؟
30كسی كه دايم شراب میخورد و بدنبال ميگساری میرود.
31پس فريفتۀ شراب قرمز نشو كه در پياله به تو چشمک میزند و سپس به نرمی از گلويت پايين میرود؛
32زيرا در پايان، مثل مار سمی تو را نيش خواهد زد و چون افعی تو را خواهد گزيد.
33چشمانت چيزهای عجيب و غريب خواهند ديد و گرفتار وهم و خيال خواهی شد.
34مانند كسی خواهی بود كه بر سر دكل كشتی كه دستخوش امواج درياست خوابيده باشد.
35خواهی گفت: «مرا زدند ولی دردی احساس نمیكنم. كی به هوش میآيم تا پيالهای ديگر بنوشم؟»