1Synu mój, jeśli poręczyłeś za swego bliźniego i dałeś porękę za obcego;
2Związałeś się słowami ust twoich, schwytany jesteś mową twoich ust.
3Uczyń więc tak, synu mój, uwolnij się, gdy wpadłeś w ręce swego bliźniego; idź, upokórz się i nalegaj na twego bliźniego.
4Nie daj snu swoim oczom i nie pozwól powiekom drzemać.
5Uwolnij się jak sarna z rąk [myśliwego] i jak ptak z ręki ptasznika.
6Idź do mrówki, leniwcze, przypatrz się jej drogom i bądź mądry;
7Chociaż nie ma ona wodza ani przełożonego, ani pana;
8To w lecie przygotowuje swój pokarm i gromadzi w żniwa swą żywność.
9Jak długo będziesz leżał, leniwcze? Kiedy wstaniesz ze swego snu?
10Jeszcze trochę snu, trochę drzemania, trochę założenia rąk, aby zasnąć;
11A twoje ubóstwo przyjdzie jak podróżny i twój niedostatek jak mąż uzbrojony.
12Człowiek nikczemny i niegodziwy chodzi z przewrotnością na ustach;
13Mruga swymi oczyma, mówi swymi nogami, wskazuje swymi palcami;
14Przewrotność [jest] w jego sercu, stale knuje zło [i] sieje niezgodę.
15Dlatego nagle spadnie na niego nieszczęście; nagle zostanie złamany i pozbawiony ratunku.
16Jest sześć rzeczy, których nienawidzi PAN, siedem budzi w nim odrazę:
17Wyniosłe oczy, kłamliwy język i ręce, które przelewają krew niewinną;
18Serce, które knuje złe myśli; nogi, które spiesznie biegną do zła;
19Fałszywy świadek, który mówi kłamstwa, i ten, który sieje niezgodę między braćmi.
20Synu mój, strzeż przykazania twego ojca i nie odrzucaj prawa twojej matki.
21Przywiąż je na zawsze do serca twego i zawieś je sobie na szyi.
22Gdy będziesz chodził, poprowadzi cię; gdy zaśniesz, strzec cię będzie, a gdy się obudzisz, będzie mówić do ciebie;
23Bo przykazanie [jest] pochodnią, prawo światłością, a upomnienia do karności są drogą życia;
24Aby cię strzegły przed złą kobietą [i] przed gładkim językiem obcej kobiety.
25Nie pożądaj w twoim sercu jej piękności i niech cię nie łowi swymi powiekami.
26Bo dla kobiety nierządnej [zubożeje człowiek] o kawałek chleba, a żona cudzołożna czyha na cenne życie.
27Czy może ktoś wziąć ogień w zanadrze, a jego szaty się nie spalą?
28Czy może ktoś chodzić po rozżarzonych węglach, a jego nogi się nie poparzą?
29Tak ten, kto wchodzi do żony swego bliźniego; ktokolwiek ją dotknie, nie będzie bez winy.
30Nie pogardza się złodziejem, jeśli kradnie, by nasycić swoją duszę, będąc głodnym;
31Ale [jeśli] go złapią, zwróci siedmiokrotnie [albo] odda cały dobytek swego domu.
32Lecz kto cudzołoży z kobietą, jest pozbawiony rozsądku; kto tak robi, gubi swoją duszę.
33Znajdzie chłostę i wstyd, a jego hańba nie będzie zmazana.
34Bo zazdrość rozpala gniew mężczyzny i nie będzie pobłażał w dniu zemsty.
35Nie będzie miał względu na żaden okup i nie przyjmie darów, choćbyś najwięcej mu dawał.